The Role of the Students of the Infallible Imams (PBUH) in Rationalist Scientific Activities in Iraq and Its Impact on Islamic Civilization in the Abbasid Era.
DOI:
https://doi.org/10.31185/lark.5506Keywords:
Shiite Imams, Abbasid era, Iranian students, Islamic civilization, scientific development.Abstract
Civilization as a social phenomenon is the product of the thoughts behind it, and rationalism has always played a central role in explaining the world and shaping civilizational structures. The process of formation of Islamic civilization was carried out as a result of convergence, internal coherence, appropriate intellectual and cultural design, and the creation of necessary capabilities. The present study, with a descriptive-analytical approach and a library method, seeks to answer the question: What role did the prominent students of the infallible Imams (peace be upon them) play in Iraq, the center of the Abbasid Caliphate, in the transformation from Hadithism to rationalism, and what impact did this have on Islamic civilization?
The findings of the present study indicate that the infallible Imams (peace be upon them) played a fundamental role in guiding and expanding religious rationality in Islamic civilization; by cultivating elite and outstanding students in various sciences, especially jurisprudence, philosophy, theology, and natural sciences, they set in motion the driving force that built the capacity of Islamic civilization, which was science-centered. In this regard, the most important teachings of the Imams to their students were to transform schools and scientific centers into workshops for the production of rational thought and not merely institutions for the transmission of hadith, to trace the roots of religious concepts based on logic, to call for scientific thought and debate, and to influence various scientific fields, including theology, philosophy, and empirical sciences. This rationalism not only led to strengthening the foundations of belief, but also, by influencing theological, jurisprudential, and logical sciences, became one of the main pillars of Islamic civilization of that period.
References
1- قرآن مجید.
2- نهج البلاغه امیر المومنین علی(علیه السلام)، گرد آورنده سید رضی، محمد بن حسین، محقق، صبحی صالح، قم، هجرت، ط الأولى ، 1414ق.
3-ابنابیاصیبعه، عیون الأنباء فی طبقات الأطباء، مصر، دارالکتب، 1379ه.
4-ابنحجر عسقلانی، احمدبن علی، الإصابة فى تمییز الصحابة، بیروت، دارالکتب العلمیة، ط الأولى، 1415ه.
5-ابن خلدون، عبدالرحمن بنمحمد، المقدمة، قاهره، دارالفکر العربی، 1389ه.
6- ابن طاووس، سيد رضىالدين، فرج المهموم، نجف، مکتبة الحیدریة، 1356ه.
7- امینی، عبدالحسین، الغدیر، تهران، بنیاد بعثت، 1416ه.
8- ابن فارس، احمد، معجم مقاییس اللغة، قم، دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه، 1404ه.
9- بینش، عبدالحسين، آشنايي با تمدن اسلامي، قم، زمزم هدايت، 1388ش.
10- البرقی، احمد بن محمد، المحاسن، تهران، انتشارات دار الکتب الاسلامیه،1371ه.
11- پارسانیا، حمید، عقلانیت شیعی و تمدن اسلامی، تهران، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، 1398ش.
12- توین بی، آرنولد، بررسی تاریخ تمدن، ترجمه محمد حسین آریا، تهران، امیرکبیر، 1367ش.
13- جان احمدی، فاطمه، تاريخ فرهنگ و تمدن اسلامي، قم، دفتر نشر معارف، 1391ش.
14- الجوهری، اسماعیل ابن حماد، الصحاح تاج اللغه و صحاح العربیه، بیروت، دارالعلم الملایین، 1956م.
15- الحرانی، ابن شعبه، تحفالعقول، قم، جامعه مدرسین، 1376ش.
16- الحلی، حسن بن یوسف، رجال العلامة الحلی، قم، مؤسسة النشر الاسلامی، 1405ه.
17- الحموی، شهاب الدين أبى عبد الله ياقوت، معجمالبلدان، بیروت، دارإحیاء التراث العربی، 1399ه.
18- الخطیب البغدادى، احمدبنعلى، تاریخ بغداد، بیروت، دارالکتب العلمیة، 1417ه.
19- خورانی، محمد، تاریخ علم کلام شیعه، تهران، انتشارات سمت، 1392ه.
20- الراغب الاصفهانی، أبو القاسم الحسين بن محمد، المفردات فی الالفاظ القرآن، بیروت، الدارالشامی، 1412ه.
21- ابن سینا، حسین بن عبد الله، الاشارات و التنبیهات، شرح خواجه نصیرالدین طوسی، قم، دفتر نشر کتاب، 1403ه.
22- جعفری، محمد تقی، ترجمه و تفسیر نهج¬البلاغه، جلد پنجم، تهران: مؤسسه تدوین و نشر آثار، 1390ش.
23- دورانت، ویل، تاریخ تمدن، ترجمه احمد آرام و دیگران، تهران، انتشارات و آموزش انقلاب اسلامى، 1367ش.
24- رجب زاده، احمد، تحلیلی ساختی از چرخه¬های توسعه و انقطاع تمدن اسلامی. نامه پژوهش،4، 1376ش.
25- زاهدی، محمدرضا، تاریخ تمدن اسلامی: نهادهای علمی و تأثیر آن بر دنیای اسلام، تهران، نشر علمی، 2019م.
26- سبـحانی، جعفر، مناظرات هشام بن حکم، قم، مؤسسه امام صادق (ع)، 1392ش.
27- سعیدی، حسن، مدارس علمی در بغداد: تأسیس و رشد نهادهای علمی عباسی، تهران، انتشارات علم، 2015م.
28- السیوطی عبد الرحمن، تاریخ الخلفا، بیروت، دار الکتب العلمیة، 1408ه.
29- الصدر، السيد محمد باقر، دروس تمهيدية في علم الاصول المعالم الجديدة للاصول، تهران، مکتبة النجاح، 1395ه.
30- طباطبائی، سید محمد حسین، المیزان، دفتر انتشارات اسلامى، قم، 1417ه.
31- طباطبایی، محمدجعفر، درآمدی بر عقلانیت در تمدن اسلامی، قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، 1390ش.
32- الطبرسی، احمد بن علی، الاحتجاج، قم، المطبعة العلمیة، 1380ه.
33- الطبري، محمد بن جرير، تاريخ الامم و الملوك، بيروت، دارالكتب العلميه، 1408ه.
34- الطوسی، محمدبنحسن، اختیار معرفه الرجال، مشهد، دانشگاه مشهد، 1409 ق.
35- الطوسی، محمدبنحسن، العدة فی اصول الفقه، قم، جامعه المدرسین، 1404ق.
36- الطوسی، محمدبنحسن، الامالی، قم، دارالثقافه، 1414 ق.
37- الطوسی، محمد بن حسن، الفهرست، تهران، انتشارات اعتماد، 1365ش.
38- عمید، حسن، فرهنگ فارسی عمید، تهران، امیر کبیر، 1377ش.
39- فاضلالدین، علی، پیشرفت علمی در تمدن اسلامی: نقش امامان معصوم و شاگردان آنها، تهران، انتشارات دانشگاه تهران، 2019م.
40- قمى، حسن بنمحمد، تاریخ قم، ترجمه حسن بنعلیقمی، تهران، توس، 1361ش.
41- کشی، محمد بن عمر، معرفة الناقلین عن الأئمة الصادقین (رجال الکشّی)، مشهد، مؤسسة النشر الإسلامي، 1406 ق.
42- الکلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، تهران، دارالکتب الاسلامیة، 1365ش.
43- لوکاس، هنري، تاريخ تمدن، ترجمه عبدالحسين آذرنگ، تهران، مؤسسه کيهان، 1376ش.
44- مادلونگ، ویلفرد و دفتری، فرهاد، المناهج و الاعراف العقلانیة فی الاسلام، بیروت، دارالساقي، 2004م.
45- مدرسی طباطبایی، سید حسین، مکتب در فرایند تکامل، تهران، کویر، 1375ش.
46- مطهری، مرتضی،. فلسفه اسلامی و عقلگرایی در قرآن و سنت، تهران، انتشارات صدرا، 2008م.
47- المفيد، محمدبن محمدبن النعمان، النكت الاعتقادية، قم، المؤتمرالعالمي لالفيه الشيخ المفيد، 1413ق.
48- المقدسی، محمدبناحمد، أحسنالتقاسیمفىمعرفةالأقالیم، القاهرة، مکتبةمدبولى، 1411ق.
49- مؤید، محمد، شیخ مفید و آثار فقهی و کلامی او، قم، موسسه امام علی (ع)، 2001م.
50- النجاشی، احمد بنعلی، فهرست اسماء مصنفی الشیعة المشتهر بالرجال، قمف جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، 1416 ق.
51- نصر، سید حسین، اسلام و نیاز انسان معاصر، ترجمه احمد آرام، تهران، سروش، 1379ش.
52- نکویی، حسین، دارالترجمه و تأثیر آن بر علم و فلسفه اسلامی در عصر عباسی، تهران، پژوهشگاه علوم انسانی، 2017م.
53- النوبختی، فرق الشیعه، تعلیق سید محمد صادق بحرالعلوم، قم، مکتبة الفقیه، 1388ش.
54- هانتينگتون، ساموئل، تمدن¬ها و بازسازي نظام جهاني، ترجمه مينو احمد سرتيپ، تهران، کتاب سرا، 1380ش.
References
1- Glorious Qur’an.
2- Nahj al-Balagha, Amir al-Mu’minin Ali (peace be upon him), narrated by Sayyid Razi, Muhammad bin Hussein, edited by Subhi Saleh, Qom, Hijrat, first edition, 1414 BC.
3-Ibn Abi Asiba, Uyun al-Anba fi Tabaqat al-Doctors, Egypt, Dar al-Kutub, 1379 AH.
4- Ibn Hajar Asqalani, Ahmad Ibn Ali, Al-Isaba fi Tamayyiz Al-Sahaba, Beirut, Dar Al-Kutub Al-Ilmiyya, first edition, 1415 AH.
5-Ibn Khaldun, Abdul Rahman bin Muhammad, Introduction, Cairo, Dar Al-Fikr Al-Arabi, 1389 AH.
6- Ibn Tawus, Sayyid Rida al-Din, Faraj al-Mahmoum, Najaf, Al-Haidariyya Library, 1356 AH.
7- Amini, Abdul Hussein, Al-Ghadeer, Tehran, Bunyad Ba’at, 1416 AH.
8- Ibn Faris, Ahmad, Dictionary of Language Standards, Qom, Daftar al-Tabalijat Islamic Seminary, 1404 AH.
9- Binsh, Abdul Hussein, Ashnayi Ba Tamdun Islami, Qom, Zamzam Hedayat, 1388 AH.
10- Al-Barqi, Ahmed bin Muhammad, Al-Mahasin, Tehran, Dar Al-Kutub Al-Islamiyya Publications, 1371 AH.
11- Parsania, Hamid, Shiite rationalism and Islamic civilization, Tehran, Farhang and Islamic civilization, 1398 AH.
12- Twain Bee, Arnold, Barsi Tarikh Tamdun, translated by Muhammad Hussein Arya, Tehran, Amirkabir, 1367 AH.
13- Jan Ahmadi, Fatima, History of Farang and Islamic Civilization, Qom, Ma’arif Publication Notebook, 1391 AH.
14- Al-Jawhari, Ismail Ibn Hammad, Al-Sihah Taj Al-Lughah and Sihah Al-Arabiya, Beirut, Dar Al-Ilm Al-Malaeen, 1956 AD.
15- Al-Harrani, Ibn Shu’bah, Tuhaf al-Uqul, Qom, University of Teachers, 1376 AH.
16- Al-Hilli, Hassan bin Yusuf, Rijal Al-Allamah Al-Hilli, Qom, Islamic Publishing Foundation, 1405 AH.
17- Al-Hamwi, Shihab al-Din Abi Abdullah Yaqut, Mu’jam al-Buldan, Beirut, Dar Revival of Arab Heritage, 1399 AH.
18- Al-Khatib Al-Baghdadi, Ahmed bin Ali, Tarikh Baghdad, Beirut, Dar Al-Kutub Al-Ilmiyya, 1417 AH.
19- Khorani, Muhammad, The History of Shiite Theology, Tehran, Samat Publications, 1392 AH.
20- Al-Raghib Al-Isfahani, Abu Al-Qasim Al-Hussein bin Muhammad, Al-Mufradat fi Al-Falas Al-Qur’an, Beirut, Al-Dar Al-Shami, 1412 AH.
21- Ibn Sina, Hussein bin Abdullah, Signs and Warnings, Sharh by Khwaja Nasir al-Din Tusi, Qom, Book Publishing Notebook, 1403 AH.
22- Jafari, Muhammad Taqi, Translation and Interpretation of Nahj al-Balagha, Jalaz Penjam, Tehran: Foundation for Recording and Publishing Antiquities, 1390 AH.
23- Durrant, Weil, History of Tamdun, translated by Ahmad Aram and Degharan, Tehran, Publications and Islamic Revolutionary Revolutions, 1367 AH.
24- Rajabzadeh, Ahmad, a comprehensive analysis of the expansion and cessation of Islamic civilization. Nameh پگوش, 4, 1376 AH.
25- Zahedi, Mohammad Reza, The History of Islamic Civilization: Scientific Ends and the Influence of the World of Islam, Tehran, Scientific Publishing, 2019 AD.
26- Subhani, Jaafar, The Debates of Hisham bin Hakam, Qom, founded by Imam Sadiq (peace be upon him), 1392 AH.
27- Saeedi, Hassan, Ilmi Schools in Baghdad: Establishment and development of Nihadhay Ilmi Abbasi, Tehran, Ilm Publications, 2015 AD.
28- Al-Suyuti Abd al-Rahman, History of the Caliphs, Beirut, Dar al-Kutub al-Ilmiyya, 1408 AH.
29- Al-Sadr, Mr. Muhammad Baqir, Introductory Lessons in the Science of Principles, New Milestones of Principles, Tehran, An-Najah Library, 1395 AH.
30- Tabatabai, Sayyid Muhammad Hussein, Al-Mizan, Islamic Publications Notebook, Qom, 1417 AH.
31- Tabatabai, Muhammad Jaafar, Dramadi Ber Aqlaniyat dar-Islami Madan, Qom, Hawzah and Danishgah, 1390 AH.
32- Al-Tabarsi, Ahmed bin Ali, Al-Ihtijaj, Qom, Scientific Press, 1380 AH.
33- Al-Tabari, Muhammad bin Jarir, History of Nations and Kings, Beirut, Dar Al-Kutub Al-Ilmiyyah, 1408 AH.
34- Al-Tusi, Muhammad bin Hassan, Ikhtiyar Ma’rifat al-Rijal, Mashhad, Danishgah Mashhad, 1409 BC.
35- Al-Tusi, Muhammad bin Hassan, Al-Idda fi Usul Al-Fiqh, Qom, University of Teachers, 1404 BC.
36- Al-Tusi, Muhammad bin Hassan, Al-Amali, Qom, Dar Al-Thaqafa, 1414 BC.
37- Al-Tusi, Muhammad bin Hassan, Al-Fahrist, Tehran, Publications of Etemad, 1365 AH.
38- Amid, Hassan, Farhang Persian Amid, Tehran, Amir Kabir, 1377 AH.
39- Fazil al-Din, Ali, Pesharafat al-Ilmi dar-e-Tamdun al-Islami: Inscription of Imam Masum and Shaghardan Anha, Tehran, Tehran Danishgah Publications, 2019 AD.
40- Qomi, Hasan bin Muhammad, The History of Qom, translated by Hassan bin Ali Qomi, Tehran, Tus, 1361 AH.
41- Kashi, Muhammad bin Omar, Knowledge of the transmitters of the truthful Imams (the men of Kashi), Mashhad, Islamic Publishing Foundation, 1406 BC.
42- Al-Kulayni, Muhammad bin Yaqoub, Al-Kafi, Tehran, Dar Al-Kutub Al-Islamiyyah, 1365 AH.
43- Lucas, Henry, History of Tamdun, translated by Abd al-Hussein Adharang, Tehran, Kayhan Foundation, 1376 AH.
44- Madlong, Wilfred and Daftary, Farhad, Rational Methods and Customs in Islam, Beirut, Dar Al-Saqi, 2004 AD.
45- Modarresi Tabatabai, Seyyed Hossein, Farand Takamel Office, Tehran, Kovir, 1375 St.
46- Motahhari, Mortada,. Islamic philosophy and Islamic reason in the Qur’an and Sunnah, Tehran, Sadra Publications, 2008 AD.
47- Al-Mufid, Muhammad bin Muhammad bin Al-Nu’man, Al-Nukat Al-Iqdi’iyyah, Qom, the International Conference of Al-Fih Al-Sheikh Al-Mufid, 1413 BC.
48- Al-Maqdisi, Muhammad bin Ahmad, Ahsan Al-Taqasim fi Ma’rifat Al-Aqlim, Cairo, Madbouly Library, 1411 BC.
49- Moayyed, Muhammad, Sheikh Mufid and the Athar of Jurisprudence and Theology, or Qom, His Foundation of Imam Ali (peace be upon him), 2001 AD.
50- Al-Najashi, Ahmad Bin Ali, Index of the Names of the Shiite Writers Famous as Men, Qom of the Jamiat-e-Mudarresin Seminary of Qom, 1416 BC.
51- Nasr, Sayyid Hussein, Islam and Niaz, a contemporary human being, translated by Ahmed Aram, Tehran, Soroush, 1379 AH.
52- Nakowi, Hussein, Dar Al-Tarjimah and the Influence of Islamic Science and Philosophy in the Abbasid Era, Tehran, University of Human Sciences, 2017 AD.
53- Al-Nobakhti, The Shiite Sects, Commentary by Sayyid Muhammad Sadiq Bahr Al-Ulum, Qom, Al-Faqih Library, 1388 AH.
54- Huntington, Samuel, Tamaddunha wa Bazsazi Nizam Jahani, translated by Mino Ahmad Sartib, Tehran, Kitab Sara, 1380 AH.
55- Gutas, D. Avicenna and the Aristotelian Tradition: Introduction to Reading Avicenna's Philosophical Works, Brill, 2001.
56- Gutas, D. Greek Thought, Arabic Culture, London, Routledge, 1998.
57- Nasr, S. H. Islamic Philosophy from Its Origin to the Present, SUNY Press, 2007.
58- Nasr, S. H. Islamic Science: An Illustrated Study, World Wisdom, 2006.
59- Tylor, Edward. B. primitive culture: A study of man and civilization, New York, Farar, Straus, 1958.
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 الباحث: جاسم محمد عبدالله، استاذ المشرف سيد علاءالدين شاهرخي، استاذ مساعد داريوش نظري، استاذ مساعد مجتبی گراوند
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
