دور طلاب الأئمة المعصومين (ع) في الأنشطة العلمية العقلانية في العراق وتأثيرها على الحضارة الإسلامية في العصر العباسي.

1- قرآن مجید.

2- نهج البلاغه امیر المومنین علی(علیه السلام)، گرد آورنده سید رضی، محمد بن حسین، محقق، صبحی صالح، قم، هجرت، ط الأولى ، 1414ق.

3-ابن‌ابی‌اصیبعه، عیون الأنباء فی طبقات الأطباء، مصر، دارالکتب، 1379ه.

4-ابن‎حجر عسقلانی، احمدبن ‌علی، الإصابة فى تمییز الصحابة، بیروت، دارالکتب العلمیة، ط الأولى، 1415ه.

5-ابن خلدون، عبدالرحمن بن‌محمد، المقدمة، قاهره، دارالفکر العربی، 1389ه.

6- ابن طاووس، سيد رضى‌الدين، فرج المهموم، نجف، مکتبة الحیدریة، 1356ه.

7- امینی، عبدالحسین، الغدیر، تهران، بنیاد بعثت، 1416ه.

8- ابن فارس، احمد، معجم مقاییس اللغة، قم، دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه، 1404ه.

9- بینش، عبدالحسين، آشنايي با تمدن اسلامي، قم، زمزم هدايت، 1388ش.

10- البرقی، احمد بن محمد، المحاسن، تهران، انتشارات دار الکتب الاسلامیه،1371ه.

11- پارسانیا، حمید، عقلانیت شیعی و تمدن اسلامی، تهران، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، 1398ش.

12- توین بی، آرنولد، بررسی تاریخ تمدن، ترجمه محمد حسین آریا، تهران، امیرکبیر، 1367ش.

13- جان احمدی، فاطمه، تاريخ فرهنگ و تمدن اسلامي، قم، دفتر نشر معارف، 1391ش.

14- الجوهری، اسماعیل ابن حماد، الصحاح تاج اللغه و صحاح العربیه، بیروت، دارالعلم الملایین، 1956م.

15- الحرانی، ابن‌ شعبه، تحف‌العقول، قم، جامعه مدرسین، 1376ش.

16- الحلی، حسن بن یوسف، رجال العلامة الحلی، قم، مؤسسة النشر الاسلامی، 1405ه.

17- الحموی، شهاب الدين أبى عبد الله ياقوت، معجم‌البلدان، بیروت، دارإحیاء التراث العربی، 1399ه.

18- الخطیب البغدادى‏، احمدبن‌على، تاریخ بغداد، بیروت، دارالکتب العلمیة، 1417ه.

19- خورانی، محمد، تاریخ علم کلام شیعه، تهران، انتشارات سمت، 1392ه.

20- الراغب الاصفهانی، أبو القاسم الحسين بن محمد، المفردات فی الالفاظ القرآن، بیروت، الدارالشامی، 1412ه.

21- ابن سینا، حسین بن عبد الله، الاشارات و التنبیهات، شرح خواجه نصیرالدین طوسی، قم، دفتر نشر کتاب، 1403ه.

22- جعفری، محمد تقی، ترجمه و تفسیر نهج¬البلاغه، جلد پنجم، تهران: مؤسسه‌ تدوین و نشر آثار، 1390ش.

23- دورانت، ویل، تاریخ تمدن، ترجمه احمد آرام و دیگران، تهران، انتشارات و آموزش انقلاب اسلامى، 1367ش.

24- رجب زاده، احمد، تحلیلی ساختی از چرخه¬های توسعه و انقطاع تمدن اسلامی. نامه پژوهش،4، 1376ش.

25- زاهدی، محمدرضا، تاریخ تمدن اسلامی: نهادهای علمی و تأثیر آن بر دنیای اسلام، تهران، نشر علمی، 2019م.

26- سبـحانی، جعفر، مناظرات هشام بن حکم، قم، مؤسسه امام صادق (ع)، 1392ش.

27- سعیدی، حسن، مدارس علمی در بغداد: تأسیس و رشد نهادهای علمی عباسی، تهران، انتشارات علم، 2015م.

28- السیوطی عبد الرحمن، تاریخ الخلفا، بیروت، دار الکتب العلمیة، 1408ه.

29- الصدر، السيد محمد باقر، دروس تمهيدية في علم الاصول المعالم الجديدة للاصول، تهران، مکتبة النجاح، 1395ه.

30- طباطبائی، سید محمد حسین، ‌المیزان، دفتر انتشارات اسلامى، قم، 1417ه.

31- طباطبایی، محمدجعفر، درآمدی بر عقلانیت در تمدن اسلامی، قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، 1390ش.

32- الطبرسی، احمد بن علی، الاحتجاج، قم، المطبعة العلمیة، 1380ه.

33- الطبري، محمد بن جرير، تاريخ الامم و الملوك، بيروت، دارالكتب العلميه، 1408ه.

34- الطوسی، محمدبن‌حسن، اختیار معرفه الرجال، مشهد، دانشگاه مشهد، 1409 ق.

35- الطوسی، محمدبن‌حسن، العدة فی اصول الفقه، قم، جامعه المدرسین، 1404ق.

36- الطوسی، محمدبن‌حسن، الامالی، قم، دارالثقافه، 1414 ق.

37- الطوسی، محمد بن حسن، الفهرست، تهران، انتشارات اعتماد، 1365ش.

38- عمید، حسن، فرهنگ فارسی عمید، تهران، امیر کبیر، 1377ش.

39- فاضل‌الدین، علی، پیشرفت علمی در تمدن اسلامی: نقش امامان معصوم و شاگردان آنها، تهران، انتشارات دانشگاه تهران، 2019م.

40- قمى، حسن بن‌محمد، تاریخ قم، ترجمه حسن بن‌علی‌قمی، تهران، توس، 1361ش.

41- کشی، محمد بن عمر، معرفة الناقلین عن الأئمة الصادقین (رجال الکشّی)، مشهد، مؤسسة النشر الإسلامي، 1406 ق.

42- الکلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، تهران، دارالکتب الاسلامیة، 1365ش.

43- لوکاس، هنري، تاريخ تمدن، ترجمه عبدالحسين آذرنگ، تهران، مؤسسه کيهان، 1376ش.

44- مادلونگ، ویلفرد و دفتری، فرهاد، المناهج و الاعراف العقلانیة فی الاسلام، بیروت، دارالساقي، 2004م.

45- مدرسی طباطبایی، سید حسین، مکتب در فرایند تکامل، تهران، کویر، 1375ش.

46- مطهری، مرتضی،. فلسفه اسلامی و عقل‌گرایی در قرآن و سنت، تهران، انتشارات صدرا، 2008م.

47- المفيد، محمدبن محمدبن النعمان، النكت الاعتقادية، قم، المؤتمرالعالمي لالفيه الشيخ المفيد، 1413ق.

48- المقدسی، محمدبن‌احمد، أحسن‌التقاسیم‌فى‌معرفة‌الأقالیم، القاهرة، مکتبةمدبولى، 1411ق.

49- مؤید، محمد، شیخ مفید و آثار فقهی و کلامی او، قم، موسسه امام علی (ع)، 2001م.

50- النجاشی، احمد بن‌علی، فهرست اسماء ‌مصنفی ‌الشیعة‌ المشتهر بالرجال، قمف جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، 1416 ق.

51- نصر، سید حسین، اسلام و نیاز انسان معاصر، ترجمه احمد آرام، تهران، سروش، 1379ش.

52- نکویی، حسین، دارالترجمه و تأثیر آن بر علم و فلسفه اسلامی در عصر عباسی، تهران، پژوهشگاه علوم انسانی، 2017م.

53- النوبختی، فرق الشیعه، تعلیق سید محمد صادق بحرالعلوم، قم، مکتبة الفقیه، 1388ش.

54- هانتينگتون، ساموئل، تمدن¬ها و بازسازي نظام جهاني، ترجمه مينو احمد سرتيپ، تهران، کتاب سرا، 1380ش.

References

1- Glorious Qur’an.

2- Nahj al-Balagha, Amir al-Mu’minin Ali (peace be upon him), narrated by Sayyid Razi, Muhammad bin Hussein, edited by Subhi Saleh, Qom, Hijrat, first edition, 1414 BC.

3-Ibn Abi Asiba, Uyun al-Anba fi Tabaqat al-Doctors, Egypt, Dar al-Kutub, 1379 AH.

4- Ibn Hajar Asqalani, Ahmad Ibn Ali, Al-Isaba fi Tamayyiz Al-Sahaba, Beirut, Dar Al-Kutub Al-Ilmiyya, first edition, 1415 AH.

5-Ibn Khaldun, Abdul Rahman bin Muhammad, Introduction, Cairo, Dar Al-Fikr Al-Arabi, 1389 AH.

6- Ibn Tawus, Sayyid Rida al-Din, Faraj al-Mahmoum, Najaf, Al-Haidariyya Library, 1356 AH.

7- Amini, Abdul Hussein, Al-Ghadeer, Tehran, Bunyad Ba’at, 1416 AH.

8- Ibn Faris, Ahmad, Dictionary of Language Standards, Qom, Daftar al-Tabalijat Islamic Seminary, 1404 AH.

9- Binsh, Abdul Hussein, Ashnayi Ba Tamdun Islami, Qom, Zamzam Hedayat, 1388 AH.

10- Al-Barqi, Ahmed bin Muhammad, Al-Mahasin, Tehran, Dar Al-Kutub Al-Islamiyya Publications, 1371 AH.

11- Parsania, Hamid, Shiite rationalism and Islamic civilization, Tehran, Farhang and Islamic civilization, 1398 AH.

12- Twain Bee, Arnold, Barsi Tarikh Tamdun, translated by Muhammad Hussein Arya, Tehran, Amirkabir, 1367 AH.

13- Jan Ahmadi, Fatima, History of Farang and Islamic Civilization, Qom, Ma’arif Publication Notebook, 1391 AH.

14- Al-Jawhari, Ismail Ibn Hammad, Al-Sihah Taj Al-Lughah and Sihah Al-Arabiya, Beirut, Dar Al-Ilm Al-Malaeen, 1956 AD.

15- Al-Harrani, Ibn Shu’bah, Tuhaf al-Uqul, Qom, University of Teachers, 1376 AH.

16- Al-Hilli, Hassan bin Yusuf, Rijal Al-Allamah Al-Hilli, Qom, Islamic Publishing Foundation, 1405 AH.

17- Al-Hamwi, Shihab al-Din Abi Abdullah Yaqut, Mu’jam al-Buldan, Beirut, Dar Revival of Arab Heritage, 1399 AH.

18- Al-Khatib Al-Baghdadi, Ahmed bin Ali, Tarikh Baghdad, Beirut, Dar Al-Kutub Al-Ilmiyya, 1417 AH.

19- Khorani, Muhammad, The History of Shiite Theology, Tehran, Samat Publications, 1392 AH.

20- Al-Raghib Al-Isfahani, Abu Al-Qasim Al-Hussein bin Muhammad, Al-Mufradat fi Al-Falas Al-Qur’an, Beirut, Al-Dar Al-Shami, 1412 AH.

21- Ibn Sina, Hussein bin Abdullah, Signs and Warnings, Sharh by Khwaja Nasir al-Din Tusi, Qom, Book Publishing Notebook, 1403 AH.

22- Jafari, Muhammad Taqi, Translation and Interpretation of Nahj al-Balagha, Jalaz Penjam, Tehran: Foundation for Recording and Publishing Antiquities, 1390 AH.

23- Durrant, Weil, History of Tamdun, translated by Ahmad Aram and Degharan, Tehran, Publications and Islamic Revolutionary Revolutions, 1367 AH.

24- Rajabzadeh, Ahmad, a comprehensive analysis of the expansion and cessation of Islamic civilization. Nameh پگوش‎, 4, 1376 AH.

25- Zahedi, Mohammad Reza, The History of Islamic Civilization: Scientific Ends and the Influence of the World of Islam, Tehran, Scientific Publishing, 2019 AD.

26- Subhani, Jaafar, The Debates of Hisham bin Hakam, Qom, founded by Imam Sadiq (peace be upon him), 1392 AH.

27- Saeedi, Hassan, Ilmi Schools in Baghdad: Establishment and development of Nihadhay Ilmi Abbasi, Tehran, Ilm Publications, 2015 AD.

28- Al-Suyuti Abd al-Rahman, History of the Caliphs, Beirut, Dar al-Kutub al-Ilmiyya, 1408 AH.

29- Al-Sadr, Mr. Muhammad Baqir, Introductory Lessons in the Science of Principles, New Milestones of Principles, Tehran, An-Najah Library, 1395 AH.

30- Tabatabai, Sayyid Muhammad Hussein, Al-Mizan, Islamic Publications Notebook, Qom, 1417 AH.

31- Tabatabai, Muhammad Jaafar, Dramadi Ber Aqlaniyat dar-Islami Madan, Qom, Hawzah and Danishgah, 1390 AH.

32- Al-Tabarsi, Ahmed bin Ali, Al-Ihtijaj, Qom, Scientific Press, 1380 AH.

33- Al-Tabari, Muhammad bin Jarir, History of Nations and Kings, Beirut, Dar Al-Kutub Al-Ilmiyyah, 1408 AH.

34- Al-Tusi, Muhammad bin Hassan, Ikhtiyar Ma’rifat al-Rijal, Mashhad, Danishgah Mashhad, 1409 BC.

35- Al-Tusi, Muhammad bin Hassan, Al-Idda fi Usul Al-Fiqh, Qom, University of Teachers, 1404 BC.

36- Al-Tusi, Muhammad bin Hassan, Al-Amali, Qom, Dar Al-Thaqafa, 1414 BC.

37- Al-Tusi, Muhammad bin Hassan, Al-Fahrist, Tehran, Publications of Etemad, 1365 AH.

38- Amid, Hassan, Farhang Persian Amid, Tehran, Amir Kabir, 1377 AH.

39- Fazil al-Din, Ali, Pesharafat al-Ilmi dar-e-Tamdun al-Islami: Inscription of Imam Masum and Shaghardan Anha, Tehran, Tehran Danishgah Publications, 2019 AD.

40- Qomi, Hasan bin Muhammad, The History of Qom, translated by Hassan bin Ali Qomi, Tehran, Tus, 1361 AH.

41- Kashi, Muhammad bin Omar, Knowledge of the transmitters of the truthful Imams (the men of Kashi), Mashhad, Islamic Publishing Foundation, 1406 BC.

42- Al-Kulayni, Muhammad bin Yaqoub, Al-Kafi, Tehran, Dar Al-Kutub Al-Islamiyyah, 1365 AH.

43- Lucas, Henry, History of Tamdun, translated by Abd al-Hussein Adharang, Tehran, Kayhan Foundation, 1376 AH.

44- Madlong, Wilfred and Daftary, Farhad, Rational Methods and Customs in Islam, Beirut, Dar Al-Saqi, 2004 AD.

45- Modarresi Tabatabai, Seyyed Hossein, Farand Takamel Office, Tehran, Kovir, 1375 St.

46- Motahhari, Mortada,. Islamic philosophy and Islamic reason in the Qur’an and Sunnah, Tehran, Sadra Publications, 2008 AD.

47- Al-Mufid, Muhammad bin Muhammad bin Al-Nu’man, Al-Nukat Al-Iqdi’iyyah, Qom, the International Conference of Al-Fih Al-Sheikh Al-Mufid, 1413 BC.

48- Al-Maqdisi, Muhammad bin Ahmad, Ahsan Al-Taqasim fi Ma’rifat Al-Aqlim, Cairo, Madbouly Library, 1411 BC.

49- Moayyed, Muhammad, Sheikh Mufid and the Athar of Jurisprudence and Theology, or Qom, His Foundation of Imam Ali (peace be upon him), 2001 AD.

50- Al-Najashi, Ahmad Bin Ali, Index of the Names of the Shiite Writers Famous as Men, Qom of the Jamiat-e-Mudarresin Seminary of Qom, 1416 BC.

51- Nasr, Sayyid Hussein, Islam and Niaz, a contemporary human being, translated by Ahmed Aram, Tehran, Soroush, 1379 AH.

52- Nakowi, Hussein, Dar Al-Tarjimah and the Influence of Islamic Science and Philosophy in the Abbasid Era, Tehran, University of Human Sciences, 2017 AD.

53- Al-Nobakhti, The Shiite Sects, Commentary by Sayyid Muhammad Sadiq Bahr Al-Ulum, Qom, Al-Faqih Library, 1388 AH.

54- Huntington, Samuel, Tamaddunha wa Bazsazi Nizam Jahani, translated by Mino Ahmad Sartib, Tehran, Kitab Sara, 1380 AH.

55- Gutas, D. Avicenna and the Aristotelian Tradition: Introduction to Reading Avicenna's Philosophical Works, Brill, 2001.

56- Gutas, D. Greek Thought, Arabic Culture, London, Routledge, 1998.

57- Nasr, S. H. Islamic Philosophy from Its Origin to the Present, SUNY Press, 2007.

58- Nasr, S. H. Islamic Science: An Illustrated Study, World Wisdom, 2006.

59- Tylor, Edward. B. primitive culture: A study of man and civilization, New York, Farar, Straus, 1958.