“Phonetics and Morphology in Telafer Türkmen Turkish”
DOI:
https://doi.org/10.31185/lark.4950Keywords:
Turkmen, Iraqi Turkmen Turkish, Phonetics-Morphology, TelaferAbstract
Iraqi Türkmen Turkish is spoken by approximately 3.5 million people, and research on this language has been steadily increasing in recent years. This dialect, particularly closely related to Azerbaijani Turkish, holds significant importance in terms of linguistic diversity. However, certain local dialects, such as Telafer Türkmen Turkish, are at risk of rapidly disappearing. This poses a significant threat to the survival of the language, highlighting the necessity of academic studies aimed at preventing its extinction.
The focus of this paper is the in-depth examination of the phonetic and morphological features of Telafer Türkmen Turkish. Telafer, which belongs to the Y group of Türkmen dialects, exhibits many unique linguistic characteristics. In this context, the texts compiled by Rıza Çolakoğlu from Telafer are of great importance. Çolakoğlu’s works provide a unique resource for understanding the structure and features of Telafer Türkmen Turkish.
This article aims to document the phonetic and morphological features of Telafer Türkmen Turkish with the awareness that such dialects must not be lost and should be preserved. Research like this plays a crucial role in both showcasing the richness of the language and ensuring that this linguistic wealth is passed on to future generations. Therefore, it is of utmost importance that significant linguistic elements, such as Telafer Türkmen Turkish, are thoroughly studied and documented before they disappear. Most of the texts in this article are based on Rıza Çolakoğlu’s book Telafer Folklore.
References
Al Abbas, Mohammed (2021), "Rıza Çolakoğlu’nun Telafer’den Delediği Metinlerde Geçen Halk Bilimi Ürünlerinde Şekil Bilgisi İncelenmesi", (Yüksek Lisans Tezi), Necmettin Erbakan Üniversitesi, Sosyal Bilimler Üniversitesi, Konya.
ABOŞ, Kahtan Ahmet (1969). Sevre’t Telafer 1920 Milâdî Ve’l Haraket’ül Vataniyet’ül Uhra V’i Mantakat’ul Cezire. El-Azhar Basım ve Yayın Matbaası, Bağdat.
BANGUOĞLU, Tahsin (2015) "Türkçenin Grameri", TDK Yayınları, 10. Baskı, Ankara.
BAREM, Ghadeer (2018), "Telafer Mikrotoponimeleri ve Dil İncelenmesi", (Yüksek Lisans Tezi), Ege Üniversitesi, Sosyal Bilimler Üniversitesi, İzmir.
BAYATİ, Noor, (2017). "Telafer Türkmen Ağzı Üzerine Bir İnceleme" (Yüksek Lisans Tezi), Gazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Üniversitesi, Ankara.
BAYATLI, H. K. (1996). "Irak Türkmrn Türkçesi": Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu, Türk Dili Kurumu Yayınları. Ankara.
BULUÇ, S. (2007). "Irak Türk Ağızlarının Bazı Ses Özellikleri Makaleler", Hazırlayan Zeynep Korkmaz, Türk Dili Kurumu Yayınları, Ankara.
ÇOLAKOĞLU, Rıza, (2017). "Telafer Folkloru", Kerkük Vakfı Yayınları, İstanbul.
ÇOLAKOĞLU, Rıza, (2020) "Hoyrat ve Manilerim", El-Şuruk Yayınları, Musul.
DOĞAN, Talip (2020) "Kaşkay Türkçesinde Geniş Zaman Çekiminde Gelişen Biçimler", Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi Yayınları, Konya, 25-37.
EL-REŞİD, Reşid Abdülkadir(2017). "El-Veciz Viʼit Tarih Telafer". Kerkük Vakfı Yayınları, İstanbul.
EL-SEYYİD VAHAP, Muhammed Yunus El-Seyyid Abdullah (1967), "Tariḫ Telafer Ḳadimen Ve Ḥadiṣen", Birinci Cilit, Cumhuriyet Matbası Yay: Musul.
EL-TELAFERİ, Cafer (2012), Mucez Tarih Telafer,Yayınevi yok. Bağdat.
El-ʿUBİDİ, Yememe Salih İsmail, (2012) "Telafer Viʼl ʿAhd’ul Meleki 1921-1958", (Yüksek Lisans Tezi), Musul Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Tarih Bölümü, Musul.
ERCİLASUN, A. Bican (2007) "Türk Lehçeleri Grameri", Akçağ Yayınları, Ankara.
ERKEM, S. (2009), “Umutluşluğun Karanlığında Umudun Aydınlığına Uzanan Bir Türkmen Keti Telafer", Ortadoğu Analizi, Cilt 1. Ankara.
EROĞLU, C., Babuçoğlu, M., Özdil, O. (2008), "Osmalı Vilayet Selnamelerinde Musul", Türkmeneli İşbirliği ve Kültür Vakfı, 2.B, Ankara.
HÜRMÜZLÜ, Erşat (2003), "Türkmenler ve Irak", Kerkük vakfı Yayınları, İstanbul.
HÜRMÜZLÜ, Erşat (2006). "Irak’ta Türkmen Gerçeği", Kerkük Vakfı Yayınları, İstanbul
HÜRMÜZLÜ, Habib (2013), "Irak Türkmen Türkçesi Sözlüğü", Türkmeneli İşbirliği ve Kültür Vakfı Yayınları, Fuzulî Matbaası, 2. B. Kerkük.
KARAAĞAÇ, Günay (2019), "Türkçenin Dil Bilgisi", Akçağ yayınları, 4. Baskı, Ankara.
KARABAŞ, Zennün (2020), "Li Sade Udebe Telafer Baka F’il Zkire", 1. Baskı, Yayınevi yok, Ankara.
SAATÇİ, Ö. (2011) "Irak Türkmenlerinin Eğitim Dili", Kardaşlık Dergisi, İstanbul, S.52.s.22-23.
SAATÇİ, Suphi (2015). "Irak Türkmen Boyları Oymaklar ve Yerleşime Bölgeleri". (2.Basım) Ötüken, İstanbul.
TİMURTAŞ, F. Kadri (2005) "Eski Türkiye Türkçesi", 3. Baskı, Akçağ yayınları, A AYYAL, Lamyaa Kadhem, L. (2024). Türkçede Gelecek Zaman ve Kur’ân-ı Kerim’deki Arapça Karşılığı Üzerine Bir İnceleme. Lark, 16(2/1), 598–617. https://doi.org/10.31185/lark.3386nkara.
İnternet Kaynakları
https://www.facebook.com/groups/184293440201352/user/100025868479912
References
Al Abbas, Mohammed (2021). A Study on the Form Analysis of Folk Science Products in the Texts Collected by Rıza Çolakoğlu from Telafer. Master’s Thesis, Necmettin Erbakan University, Graduate School of Social Sciences, Konya.
ABOŞ, Kahtan Ahmet (1969). Sevre’t Telafer 1920 Milâdî Ve’l Haraket’ül Vataniyet’ül Uhra V’i Mantakat’ul Cezire. El-Azhar Publishing, Baghdad.
BANGUOĞLU, Tahsin (2015). Grammar of Turkish, 10th Edition, Turkish Language Institution Publications, Ankara.
BAREM, Ghadeer (2018). Telafer Microtoponyms and Language Analysis (Master’s Thesis), Ege University, Faculty of Social Sciences, Izmir.
BAYATİ, Noor (2017). A Study on the Telafer Turkmen Dialect (Master’s Thesis), Gazi University, Faculty of Social Sciences, Ankara.
BAYATLI, H. K. (1996). Iraqi Turkmen Turkish, Atatürk Institute of Culture, Lan-guage, and History, Turkish Language Institution Publications, Ankara.
BULUÇ, S. (2007). Some Phonetic Features of Iraqi Turkish Dialects, compiled by Zeynep Korkmaz, Turkish Language Institution Publications, Ankara.
ÇOLAKOĞLU, Rıza (2017). Telafer Folklore, Kirkuk Foundation Publications, Istanbul.
ÇOLAKOĞLU, Rıza (2020). Hoyrat and My Manis, El-Şuruk Publications, Mosul.
DOĞAN, Talip (2020). “Developed Forms in the Present Tense Conjugation in Qashqai Turkish,” Selçuk University Journal of Turkish Studies, Konya, pp. 25–37.
EL-REŞİD, Reşid Abdülkadir (2017). El-Veciz Viʼit Tarih Telafer, Kirkuk Foundation Publications, Istanbul.
EL-SEYYİD VAHAP, Muhammed Yunus El-Seyyid Abdullah (1967). History of Tela-fer, Past and Present, Volume 1, Cumhuriyet Printing House, Mosul.
EL-TELAFERİ, Cafer (2012). Concise History of Telafer, No Publisher, Baghdad.
El-ʿUBİDİ, Yememe Salih İsmail (2012). Telafer and the Monarchy Period 1921–1958 (Master’s Thesis), Mosul University, Faculty of Literature, Department of History, Mo-sul.
ERCİLASUN, A. Bican (2007). Grammar of Turkish Dialects, Akçağ Publications, An-kara.
ERKEM, S. (2009). “A Turkmen Village of Telafer from the Darkness of Hope to the Light of Hope,” Ortadoğu Analizi, Vol. 1, Ankara.
EROĞLU, C., Babuçoğlu, M., Özdil, O. (2008). Mosul in Ottoman Province Yearbooks, Türkmeneli Cooperation and Culture Foundation, 2nd Edition, Ankara.
HÜRMÜZLÜ, Erşat (2003). Turkmens and Iraq, Kirkuk Foundation Publications, Istan-bul.
HÜRMÜZLÜ, Erşat (2006). The Reality of Turkmens in Iraq, Kirkuk Foundation Publi-cations, Istanbul.
HÜRMÜZLÜ, Habib (2013). Dictionary of Iraqi Turkmen Turkish, Türkmeneli Cooper-ation and Culture Foundation, Fuzulî Printing House, 2nd Edition, Kirkuk.
KARAAĞAÇ, Günay (2019). Turkish Grammar, Akçağ Publications, 4th Edition, An-kara.
KARABAŞ, Zennün (2020). Li Sade Udebe Telafer Baka F’il Zkire, 1st Edition, No Publisher, Ankara.
SAATÇİ, Ö. (2011). “The Language of Education of Iraqi Turkmens,” Kardaşlık Jour-nal, Istanbul, Vol. 52, pp. 22–23.
SAATÇİ, Suphi (2015). Iraqi Turkmen Tribes, Clans, and Settlement Areas, 2nd Edition, Ötüken Publishing, Istanbul.
TİMURTAŞ, F. Kadri (2005). Old Turkish of Turkey, 3rd Edition, Akçağ Publications, Ankara.
AYYAL, Lamyaa Kadhem, L. (2024). “A Study of the Future Tense in Turkish and Its Equivalent in Arabic in the Holy Quran as a Model.” Lark, 16(2 pt 1), 598–617. https://doi.org/10.31185/lark.3386
Online Sources
Facebook Group: https://www.facebook.com/groups/184293440201352/user/100025868479912
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 م. م. محمد عبدالغني الياس حسن ال عباس

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
