ساختار زمان و مکان در گفتمان روایی قرآن « با نگاهی به داستان سوره حجرات»

الملخص

دو عنصر مکان و زمان به عنوان عناصر اساسی در ساختار گفتمان روایی محسوب می­شوند. با توجه به مشخّصه متفاوت روایت قرآنی، دو عنصر زمان و مکان در داستان­های آن، از جایگاه متفاوتی نسبت به سایر داستان­ها برخوردار می­باشند، که بیشتر تحت تأثیر هدف متعالی قرآن یعنی هدایت و راهنمایی بشر قرار دارند. ترتیب توالی خطی، زمان گاه­شمارانه حوادث، دیرش و بسامد وقایع در سوره­ی حجرات به گونه­ای می­باشد، که با تطبیق هر کدام از سه مورد با تقسیمات زمانی، وجه تفسیری خاص و گاهی متفاوت قابل استنباط است. نیز مکان مجازی، هندسی و مکان در مقام یک تجربه، به عنوان سه قسم مکان روایی؛ در این روایت قابل مشاهده و تحلیل است. که اهتمام خود قرآن به اسم مکان و نام­گذاری سوره به نام مکان وقوع حوادث داستان، لزوم دقت در این مؤلّفه و بررسی برداشت­های تفسیری مختلف در سایه تطبیق انواع مکان را اثبات می­کند. استنباط هر کدام از انواع زمان و مکان از روایت سوره حجرات، و تعدد وجوه تفسیری به واسطه­ی این برداشت، علاوه بر این­ که گویای تطبیق داستان قرآنی با روش­های نقدی جدید است، زوایایی از سحر کلامی و اعجاز زبان­شناختی قرآن را نیز نمایان می­سازد.