نظرية طبقة الفراغ والاستهلاك الاستعراضي في فكر ثورستين فيبلن (دراسة نظرية تحليلية)
DOI:
https://doi.org/10.31185/lark.5120الكلمات المفتاحية:
: طبقة الفراغ، الاستهلاك الاستعراضي، أوقات الفراغ، المحاكاة.الملخص
التمايز الطبقي له انعكاسات اجتماعية وثقافية، لذلك يقوم ثورستين فيبلن (Thorstein Veblen) بتحليل مفصل لطبقة الفراغ في المجتمعات الحديثة. وفقاً لنظريته، تمتلك الطبقة العليا ثقافة الاستهلاك الاستعراضي، وفي الوقت نفسه تستخدم قضاء أوقات الفراغ كوسيلة لإظهار وإبراز المكانة الاجتماعية. في هذا الإطار، تضع هذه الطبقة، من خلال مجموعة من العوامل، قيماً يُنظر إليها على أنها مميزة للطبقة العليا في المجتمع. من هذا المنظور، تحاول الطبقات الاجتماعية الأخرى محاكاة أو الارتباط بهذه القيم، بهدف الوصول إلى مستوى الطبقة العليا والظهور كأشخاص ذوي مكانة ووقار.
الهدف الرئيسي في تحديد المقصود بالاستهلاك الاستعراضي لدى طبقة الفراغ. كما يهدف البحث إلى فهم كيف يصبح قضاء أوقات الفراغ أداة للسلوك الاستعراضي لدى الطبقة العليا. هذا البحث نوعي، يعتمد على المنهج التحليلي، ويسعى إلى تفسير نظرية طبقة الفراغ عند فيبلن. لذلك، يتمحور السؤال الرئيسي حول كيفية تناول فيبلن لطبقة الفراغ في المجتمعات الحديثة، وبأي شكل وأدوات تُظهر هذه الطبقة نفسها في علاقتها مع ثقافة الاستهلاك الاستعراضي.
تتمثل إحدى النتائج الرئيسية لهذا البحث في أن الطبقة المترفة، وفقاً لنظرية فيبلن، تستمر في إظهار نفسها كطبقة عليا من خلال امتلاك رأس المال المادي، لا سيما في عصر المجتمعات الحديثة الصناعية. لذا، فإن الطبقة العليا في تلك المرحلة تنخرط في دوامة الاستهلاك المظهري، ومن أجل ذلك تُدخل قيماً ومعايير خاصة بتلك الظاهرة إلى المجتمع. وفي الوقت نفسه، تُظهر الطبقة المترفة تميزها من خلال قضاء الوقت في الرياضات الراقية والنوادي والصالونات (مثل الفروسية، والجولف، والتنس الأرضي).
المراجع
1. Acar, A. (2000), “Gösteriş Tüketimi”, Ekonomik Ve Teknik Dergi Standard, Sayı: 457: 38-50.
2. Adorno, T. W. (2014). Kültür Endüstrisi-Kültür Yönetimi. (N. Ülner, M. Tüzel, & E. Gen, Çev.) İstanbul: İletişim Yayınları.
3. Bozkaya. Şeyma (2015). İktisadi Düşünce Tarihinde T. B. Veblen. Niğde Üniversitesi. Yüksek Lisans Tezi. Niğde.
4. Çelik, Özcan (2019) Veblenin Gösterişçi Tüketim Kültürünün Sosyal Paylaşım Ağlarında Yansıması: Instagram. Marmara Üniversitesi. Yüksek Lisans Tezi. İstanbul.
5. Delaney, Tim. (2015). Classical Social Theory: Investigation And Application. Translate: Shexani, Xalid. Birayar Publication. Saqz.
6. Dever, Ayhan. (2022). Spor Ve Toplumsal Sınıf. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. Cilt: 2. Ss. 38-49.
7. Edgell, Stephen. (2015). Veblen In Perspective-His Life And Thought. Routledge. London And New York.
8. Gültekin, M. (2007). George Simmel’in Düşüncesinde Modern Topum Ve Tüketim Kültürü. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 6(20), 229-245.
9. Hız, Gülay. (2009). Gelişmekte Olan Ülkelerde Gösterişçi Tüketim: Türkiye İle İlgili Bir Araştırma-Muğla Örneği. Muğla Üniversitesi. Yüksel Lisans Tezi. Muğla.
10. Kanacı, Hatice. (2018). Mali Sosyolojiye Veblen Ile Bakmak. Ankara Üniversitesi. Yüksek Lisans Tezi. Ankara.
11. Kızılkaya, Ertuğrul İbrahim. (2001). Thorstein B. Veblenin İktisad Düşüncesi: Kapitalizmin Ruhuna Farklı Bir Bakış. İstanbul Üniversitesi. Doktora Tezi. İstanbul.
12. Öz, Abdulla. (2018). Sosyal Medya Ortamında Gösterişçi Tüketim: Bir Uygulama. Harran Üniversitesi. Yüksek Lisans Tezi. Şanlıurfa.
13. Özbek, Suat. (2019). Düzenleyici Etki Analizine Farklı Bir Bakış: Veblenci Kurumsal İktisat. Galatasaray Üniversitesi. Yüksek Lisans Tezi. İstanbul.
14. Özbey, Mert Mehmet. (2020). Sosyal Medya Kullanımın Gösterişçi Tüketim Eğilimleri Üzerine Etkisi: Thorstein Veblen Teorisi Ve Instagram Örneği. Girne Amerikan Üniversitesi. Yüksek Lisans Tezi. Girne.
15. Özdemir, N. İ. (2018). Gençlerin Gösteriş Tüketimi Eğilimleri Üzerine Bir Alan Araştırması: Konya Örneği. S. 6-19.
16. Sabuncuoğlu, Ayda. (2015). İletişim Çalışmaları. Sakarya Üniversitesi Yayınları. Sakarya.
17. Say, Hüseyin. (2018). Gösterişçi Tüketim Bağlamında Karl Marx Jean Baudrillard Mukayesesi. Balıkesir Üniversitesi. Yüksek Lisans Tezi. Balıkesir.
18. Toğan, Soykan. (2024). Veblenci Bir Bakışla Piyasa Organizasyonunun İncelenmesi: Türkiye Reklam Piyasası Üzerinde Bir Okuma. Bartın Üniversitesi. Yüksek Lisans Tezi. Bartın.
19. Topçu, U. E. (2020). Gösterişçi Tüketimin Kökenleri: Benlik, Sosyal Statü Ve Tüketici Meteryalizmi. S. 151-185.
20. Trigg, Andrew B. (2001). Veblen, Bourdieu , And Conspicuous Consumption. Journal Of Economic Issues. Vol. 35. No. 1: 99-115.
21. Uygul, Merve. (2024). Sosyal Medya Kullanımı Ve Veblenin Gösterişçi Tüketim Kavramı Üzerine Ampirik Bir Araştırma. Kırklareli Üniversitesi. Yüksel Lisans Tezi. Kırklareli.
22. Varul, Matthias Zick. (2006)Waste, Industry And Romantic Leisure Veblens Theory Of Recognition. European Journal Of Social Theory. Vol. 9. No. 1. Pp. 103-117.
23. Veblen, T. B. (2016). Aylak Sınıfın Teorisi: Kurumların İktisadi İncelemesi. (E. Kırmızıaltın, & H. Bilir, Çev.) Ankara: Heretik Yayınları.
24. Veblen, Thorstein. (1899). The Theory Of The Leisure Class. Copyright. New York.
25. Veblen, Thorstein. (2005). Aylak Sınıfın Teorisi. Çev.(Gültekin, Zeynep & Atay, Cumhur). Babil Yayınları. İstanbul.
26. Yildiz, E. (2021). Gösterişçi Tüketim Eğilimi Ve Sosyal Medyada Gelişimleri Kaçirma Korkusunun Tüketicilerin Termal Otel Tercihlerindeki Etkisi. Sivas: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
27. Zorlu, A. (2006) Üretim Ve Tüketim Teorileri: Üretim Kapitalizminden Tüketim Kapitalizmine, Global Yayınları, Ankara.
التنزيلات
منشور
إصدار
القسم
الرخصة
الحقوق الفكرية (c) 2026 م.م. عبد الله رسول أبابكر، أ.م. د. عزالدین عبدالصمد رسول

هذا العمل مرخص بموجب Creative Commons Attribution 4.0 International License.
