الإطار النظري والتطبيقي في تأليف كتب آزافا

المؤلفون

  • ا.م.د. جاسم ردام محمود قسم اللغة الفارسية وآدابها - جامعة بغداد
  • أ.م.د. محمد فقيري قسم اللغة الفارسية وآدابها - جامعة فرهنگیان
  • أ.م.د. فاطمة علیان وزارة التربیة والتعلیم - ایران

DOI:

https://doi.org/10.31185/lark.5236

الكلمات المفتاحية:

النظرية ، النموذج ، المفهوم ، المنهج ، آزافا ، الكتاب الدراسي

الملخص

حتى الآن، تم التركيز بشكل أكبر على تعليم اللغة الفارسية (آزفا)، بينما تم إهمال الأدب وأنواعه المختلفة. ومن جهة أخرى، لم تُولَ الأسس العلمية في هذا المجال الاهتمام الكافي، فالكثير من كتب تعليم الفارسية للأجانب (آزفا) كُتبت بناءً على الذوق الشخصي والخبرة فقط. ولهذا السبب، قام الباحثون بتصميم مشروع لتعليم اللغة والأدب الفارسي (آزافا)، ووضعوا له نظرية وتصوّراً وأنموذجاً تعليمياً. وقد أُدرج الأدب في كتب "آزافا" لثلاثة أسباب رئيسة : أولاً، في نظرية "إعادة التفكير" التي تُعد من النظريات التعليمية الأساسية في العالم، يحتل الأدب مكانة مهمة ، إذ تبرز فيه عناصر مثل الوصف، والسرد، والحبكة، وغيرها. ثانياً، في نموذج "المعرفة التقنية لمحتوى التعليم" (دمآت) ، يسهم الأدب في كسر الألفة وإبداع الجمال. ثالثاً، من منظور الأسلوبية ، فإن النصوص تتكوّن من مزيج من الجمل والعبارات العلمية والأدبية ، مما يجعل الفصل التام بين اللغة والأدب أمرًا مستحيلاً.

إن هذا البحث هو بحث أساسي - تطويري ، و منهجيته وصفية - تحليلية ، ويقوم ثلاثة أبعاد : نظري ، ميداني، ووثائقي. كما تُبنى نظرية (آزافا) على هذه الأبعاد الثلاثة. وبناءً عليه، تم إنشاء عملية تصميم وتطوير وتأليف كتب (آزافا) ، مما يتيح للمدرسين والمؤلفين والمتخصصين إمكانية فهم ونقد وتقييم هذه الكتب. والميزة التي تميز كتب (آزافا) هي دمج اللغة والأدب، ويتضمن هذا المشروع نظرية وأنموذجًا، ومنهجًا خاصاً. وقد تم تطبيق هذه الثلاثية تجريبيًا على كتب اللغة الفارسية للمرحلة الابتدائية في إيران من قبل الباحثين، وتم عرض نتائج ذلك في قسم الدراسات السابقة. ويمكن لكتب (آزافا) ، من خلال المقاربة الأدبية - اللغوية والمنهجية العلمية، معالجة نقاط الضعف في كتب (آزفا) .

 

المراجع

منابع

- آرمند، محمد. (1399). نقدی بر کتاب پژوهش و نگارش کتاب درسی. پژوهشنامۀ انتقادی متون و برنامه¬های علوم انسانی. پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی. ماهنامۀ علمی (مقالۀ علمی- پژوهشی). سال بیستم. شمارۀ دهم. 17-3.

- اسماعیلی، سجاد. (1401). کاوشی آسیب‌شناسانه در محتوای کتاب رحله مع الفارسیه بر اساس شاخص‌های تهیۀ محتوای آموزشی برای فارسی‌آموزان عرب‌زبان. پژوهش‌نامۀ آموزش زبان فارسی به غیر‌فارسی‌زبانان. سال یازدهم. شمارۀ اول (پیاپی 23). بهارت و تابستان. 98-78.

- اسدزاده، حسن.(1395). نظریه¬ها و روش¬های آموزش. تهران: انتشارات دانشگاه علامه طباطبایی. صص 233-217.

- بهار، محمدتقي. (1376). سبك‌شناسي: تاريخ تطور نثر فارسي. جلد 1، 2، 3. تهران: مؤسسه انتشارات اميركبير. 19-18

- تاج‌الدین، سید ضیاء و نعمتی، محبوبه. (1391). بررسی تأثیر آموزش از طریق رایانه در مقایسه با روش سنتی بر میزان یادگیری زبان‌آموزان غیر‌فارسی‌زبان. پژوهش‌نامۀ آموزش زبان فارسی به غیر‌فارسی‌زبانان. سال اول. شمارۀ اول. پاییز. 122-101.

- پاملاجی شومیکر، جیمزویلیام تنکارد و دوینگ ال لاسورا. (1388). نظریه¬سازی در علوم اجتماعی. ترجمۀ محمد عبدالهی. تهران: نشر جامعه¬شناسان.

- چهرقانی، رضا و شیرازی، علی محمد. (1401). بررسی وضعیت آموزش زبان و ادبیات فارسی در پاکستان (مراکز، منابع، روش‌‌ها، سر‌فصل‌ها و عوامل انگیزشی). پژوهش‌نامۀ آموزش زبان فارسی به غیر‌فارسی‌زبانان. سال یازدهم. شمارۀ اول (پیاپی 23). بهار و تابستان. 150-121.

- ذاکری، مختاری، نوابی، مسعود، حکیمی¬پور، اکبر و سالاری¬پور، اسماعیل. (1394). تحلیل محتوای کتاب¬های فارسی، علوم تجربی و مطالعات اجتماعی ششم دبستان بر مبنای مفروضه¬های سازنده¬گرایی. دوفصلنامۀ علمی¬پژوهشی. سال چهارم. شمارۀ سیزدهم. پاییز و زمستان.

- سجادی، شهره سادات و صحرایی، رضا‌مراد. (1394). ارزشیابی برنامۀ درسی مراکز آموزش زبان فارسی از منظر فارسی‌آموزان غیر‌ایرانی. پژوهش‌نامۀ آموزش زبان فارسی به غیر‌فارسی‌زبانان. سال چهارم. شمارۀ دوم (پیاپی 10). پاییز و زمستان. 87-66.

- سیدان، الهام. (1398). پژوهشی در کتاب¬های دانشگاهی از منظر نگارشی: آسیب¬شناسی کلیشه¬نویسی. دوفصلنامۀ پژوهش و نگارش کتب دانشگاهی. سال بیست و سوم. شمارۀ 45. پاییز و زمستان. 65-42.

- سیف، علی اکبر.(1389). اندازه گیری، سنجش و ارزشیابی آموزشی. ویرایش پنجم، تهران: نشر دوران.

- شیخ، رضا، طلایی، علی عباس و عباسی، محمد. (1393). طراحی چارچوبی نظام¬مند جهت تدوین کتاب¬های درسی با رویکرد تکنیک طراحی مبتنی بر بدیهات. مطالعۀ موردی: چند کتاب مدیریت عملیات، رشتۀ ام. بی. ای. دو¬فصلنامۀ پژوهش و نگارش کتب دانشگاهی. شمارۀ 33. 1393. 88-68.

- شیردل، میلاد، صالحی، کیوان و قدیریان، هاجر. (1402). جذابیت نگارشی در نگارش علمی دانشگاهی: مطالعه¬ای پدیدارشناسانه، دو¬فصلنامۀ پژوهش و نگارش کتب دانشگاهی، سال بیست و هفتم، شمارۀ 52. 198-173.

- طباطبائی، مژده¬سادات، مومنی مهموئی، حسین، اکبری، احمد و فلاح محنه، تورج. (1401). شاخص¬ها و مولفه¬های شایستگی مولفان کتب درسی. دو¬فصلنامۀ پژوهش و نگارش کتب دانشگاهی. سال بیست و ششم. شمارۀ 51. 294-270.

- فرهادی، حسین و همکاران.(1384). راهنمای جامع آزمون در زبان انگلیسی. انتشارات آیین: تهران.

- فری¬زاده، زینت و بیگدلی، زاهد. (1396). نقش مدل¬سازی در پژوهش¬های مربوط به شناخت رفتار اطلاعاتی کاربران. فصلنامۀ مطالعات کتابداری و علم اطلاعات. دانشگاه شهید چمران اهواز. شمارۀ پیاپی 20، صص 22-1. تابستان.

- فتحی آذر، اسکندر. (1378). روش¬ها و فنون تدریس. چاپ اول. انتشارات دانشگاه تبریز. صص 200-193.

- فقیری، محمد. (1398). کتاب معلم. جلد اول: مهارت¬های پایه. تهران: انتشارات دستان. صص 232-231.

- فقیری، محمد. (1398). کتاب معلم. جلد دوم: مهارت¬های پیشرفته. تهران: انتشارات دستان. صص 30- 37-36 -86 .

- فقیری، محمد. (1402). بررسی همبستگی معنایی بین عنوان و پیش نمونه در درس های فارسی اول تا ششم دبستان: رویکرد زبان شناسی شناختی. پژوهش های زبان شناسی: نظریه و کاربرد سال ۲ زمستان ۱۴۰۲ شماره ۲ (پیاپی ۴) . 172-137.

- فقیری، محمد. (1402). بررسی و مقایسۀ سبک نگارش فارسی اول، دوم و سوم دبستان با رویکرد درس پژوهی. راهبردهای نوین تربیت معلمان سال ۸ پاییز و زمستان ۱۴۰۲ شماره ۱۶.140-115.

- فقیری، محمد. (1403). بررسی مدخل‌های مفهومی و موضوعی کتاب‌های فارسی دورۀ اول دبستان: با رویکرد درس‌پژوهی. پنجمین همایش ملی آموزش محتوا در زبان و ادبیات فارسی. دانشگاه فرهنگیان شیراز. ششم اسفند ماه.

- فقیری، محمد و قمری، حیدر. (1403). تحلیل محتوای درس به درس کتاب¬های فارسی دورۀ دوم دبستان: با رویکرد توصیفی- تحلیلی. پنجمین همایش ملی آموزش محتوا در زبان و ادبیات فارسی. دانشگاه فرهنگیان شیراز. ششم اسفند ماه.

- فقیری، محمد. (1403). طراحی، تدوین و تألیف کتاب درسی: با رویکرد سبک‌شناسی. سال هفدهم. شمارۀ نهم. آذر. شمارۀ پی در پی 103. 314-298.

- محمد، احمد. (1394). آشنایی¬زدایی از منظر پژوهش¬های سبک¬شناختی، ترجمۀ شهریار نیازی و سعدالله همایونی. تهران: انتشارات دانشگاه تهران. 1.

- میرصادقی، جمال. (1394). عناصر داستان. چاپ نهم. تهران: انتشارات علمی. 87-86- 44-42.

- نوروزی، داریوش و رضوی، سید عباس. (1392). مبانی طراحی آموزشی. تهران: انتشارات سمت. 175- 274-272.

التنزيلات

منشور

2026-01-01

إصدار

القسم

مؤتمر كلية اللغات الدولي الثاني 2026

كيفية الاقتباس

جاسم ردام محمود ا., محمد فقيري أ., & فاطمة علیان أ. (2026). الإطار النظري والتطبيقي في تأليف كتب آزافا . لارك, 18(1), 130-102. https://doi.org/10.31185/lark.5236