زیباشناسی تکرار و کارکردهای آن در شعر عزالدین مناصره بهعنوان یک خصیصۀ سبکی بارز
DOI:
https://doi.org/10.31185/lark.Vol4.Iss43.1970الكلمات المفتاحية:
شعر معاصر، زیباشناسی، تکرار، عزالدین مناصره، أعمال الشعریة الکاملةالملخص
ارتباط تنگاتنگ شعر و موسیقی موضوعی است غیرقابل انکار که عموم اهل فرهنگ و هنر، بهویژه اهل ادب و موسیقی هر یک به آن معترفند، تا جایی که یک کلام برای خارج شدن از حالت ساده و روزمره علاوه بر نیاز به تخیّل، به عواملی چون وزن، قافیه، ردیف، هماهنگی صامتها و مصوتها، جناسها و ... نیازمند است. یکی از اسالیبی که نقش بسزایی در دلالتهای آوایی و معنایی دارد، تکرار میباشد که بسامد آن در مصوتها، صامتها، واژگان، هجا و جمله - که اگر درست و سنجیده به کار گرفته شود - موجد زیبایی و موسیقی است. معنای تکرار در واقع، بیان دوباره یا چندینبارة حرف، کلمه، جمله یا عبارت یا یک اسلوب خاص در شعر یا نثر است. این اسلوب در شعر قدیم به وفور یافته میشود؛ امّا شاعران معاصر آن را به گونه خاص و با کارکردهای متفاوت از گذشته بهکار گرفتهاند. عزالدین مناصره (1946م)، شاعر فلسطینی، یکی از شاعران معاصر است که در شعر خویش با بهرهگیری از انواع تکرار با دلالتهای مختلف، بر زیبایی هر چه بیشتر شعر خویش پرداخته است و فراوانی تکرار کلمه، جمله و عبارت در شعرش بیانگر دستیابی وی به دلالتهای فنی میباشد؛ لذا مقالة حاضر برآن است تا با روشی توصیفی- تحلیلی و با بهرهگیری از «أعمال الشعریة الکاملة» شاعر، ضمن بررسی تکرار در شعر مناصره، به تبیین شیوهها و کارکردهای زیباشناسانة تکرار در شعر وی پرداخته و دلالتهای نوین را در شعر وی بررسی کند.المراجع
ابن¬منظور، جمال¬الدین محمد بن مکرم (1968)، لسان¬العرب، بیروت: دارصادر.
ایگلتون، تری (1368)، نظریه ادبی، ترجمه عباس مخبر، تهران: مرکز.
بدوی، أحمد أحمد (1996)، أسس نقد الأدبي عند العرب، القاهرة: دار نهضة مصر للطباعة والنشر.
ترمانیني، خلود (2004)، الإیقاع اللغوي في الشعر العربي الحدیث، رسالة الدکتوراه، حلب: کلیة الآداب و العلوم الإنسانیة.
حموی، علی بن عبدالله (2001)، خزانة¬الأدب و غایة¬الأرب، دراسة و تحقیق کوکب دَیاب، بیروت: دارصادر.
خلیل، إبراهیم (2011)، مدخل لدراسة الشعر العربي الحدیث، ط 4، عمان: دارالمیسرة.
دینوری، عبدالله بن مسلم (1973)، تأویل مشکل¬القرآن، شرح سید احمد صقر، چاپ دوم، قاهره: دارالتراث.
سعید الجبار، مدحت (1984)، الصورة الشعریة عند أبی القاسم الشابی، لیبی: الدار العربیة للکتاب والمؤسسات الوطنیة.
سید احمد، حیدر محمد الجمال (2011)، «شعریة العنونة (عزالدین المناصرة نموذجاً)»، مجلة الجامعة الإسلامیة سلسلة الدراسات الإنسانیة، المجلد 17، عدد 2، صص 1236- 1207.
سیوطی، جلالالدین (1386)، الأتقان فی علوم القرآن، ترجمه سید مهدی حاصر قزوینی، تهـران: انتشارات امیر کبیر.
شرتح، عصام (2005)، ظواهر اسلوبیة في شعر بدوی الجبل، دمشق: منشورات اتحادالکتاب العرب.
شفیعی کدکنی، محمدرضا (1376)، موسیقی شعر، چاپ 5، تهران: آگاه.
عارف القرعان، فایز (2010)، فی بلاغة الضمیر و التکرار، دراسات فی النص العذری، عمان: عالم الکتب الحدیث لنشر و التوزیع.
عباس، حسن (1998)، خصائص الحروف العربیة ومعانیها، دمشق: اتحادالکتاب العرب.
عبدالحمید، سعار (2009)، تیسیر الرحمن في تجوید القرآن، القاهرة: دارالتقوی.
عبدالرحمن، ممدوح (1994)، المؤثرات الإیقاعیة في لغة الشعر، اسکندریة: دارالمعرفة الجامعیة.
عبدالمطلب، محمد (1988)، بناء الأسلوب فی شعر الحداثة، بیروت: دارالفکر.
عبيد، محمدصابر (2001)، القصيدة العربية الحديثة بين البنية الدلالية والبنية الإيقاعية، دمشق: اتحادالكتاب العرب.
الغرفي، حسن (2001)، حركة الإيقاع في الشعر العربي المعاصر، بيروت، لبنان: إفريقيا الشرق.
قاسم، مقداد محمد شكر (2010)، البنية الإيقاعية في شعر الجواهري، عمان، الأردن: دار دجلة.
القط، عبدالقادر (1988)، الإتجاه الوجداني في الشعر العربي المعاصر، اسیوط: مکتبة الشباب.
قیصری، فیصل صالح (2006)، بنیة القصیدة فی شعر عزالدین المناصرة، عمان: دارمجدلاوی.
متحدین، ژاله (1354)، «تکرار ارزش صوتی وبلاغی آن»، مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی مشهد، سال11. شماره 3، صص: 483-530.
مدنی، سید علی صدرالدین (1969)، أنوار الربیع في أنواع¬ البدیع، تحقیق و ترجمه شاکر هادی شاکر، نجف اشرف: مطبعة نعمان.
المصلح، احمد (1980)، مدخل الی دراسة الأدب المعاصر فی الأردن، دمشق: منشورات اتحاد الکتاب العرب.
الملائکة، نازک (1962)، قضایا الشعر المعاصر، بیروت: دارالعلم للملایین.
المناصرة، عزالدین (2001)، الأعمال الشعریة الکاملة، لبنان: المؤسسة العربیة للدراسات والنشر.
منصور الیاسین، ابراهیم (2010)، «الرموز التراثیة فی شعر عزالدین المناصرة»، مجلة جامعة دمشق، المجلد 26، عدد 4 و 3، صص 288- 255.
ناصر عاشور، فهد (2004)، التکرار فی شعر محمود درویش، عمان: دارالفارسی للنشر و التوزیع.
التنزيلات
منشور
إصدار
القسم
الرخصة
الحقوق الفكرية (c) 2021 د. مسعود باوان بوري, الباحث آشورقلیچ پاسه, الباحث عبدالاحد غیبی
هذا العمل مرخص بموجب Creative Commons Attribution 4.0 International License.
